tgoop.com/spadczyna/13596
Create:
Last Update:
Last Update:
Якой херні не прачытаеш у нацыяналфэнтэзі:
У 1851 року маскоўскі гаспадар Мікалай І з мэтай маскалізацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага пастанавіў зруйнаваць будынак менскай ратушы, што ўчынілі ў 1857 року.
Паводле ўспамінаў відавочцаў, ратушу зруйнавалі з тае прычыны, што «... яна сваім існаваньнем нагадвала жыхарам пра звычаі мінулага часу, пра Магдэбурскае права...»
Тут ужо чалавек, які здольны трохі да аналізу, можа заўважыць некалькі нестыковак.
Па-першае, з папярэдняга "польскага паўстання" 1831 года да "маскалізацыі" Мінска праз знос ратушы мінула 20 гадоў, а да новага яшчэ было больш за дзесяць гадоў — не вельмі падобна да рэакцыі расійскіх уладаў на нейкі трыгер.
Па-другое, чаму пачалі руйнаваць толькі праз 6 гадоў пасля ўзгаднення? Не вельмі падобна да ідэалагічнага праекта, якія выконваюцца вокамгненна.
Па-трэцяе, што самае важнае — Мінск быў цэнтрам губерні, але не меў нават блізкага таго значэння, якое мела Вільня. Мінск стане важным, калі праз яго пракладуць дзве чыгункі. У час зносу ратушы Мінск нічым не вылучаўся на фоне губернскіх гарадоў Віцебска і Магілёва, дзе ратушы прастаялі да XX стагоддзя на самых бачных месцах, а таксама са сталіцай рэгіёна Вільняй, дзе таксама была ратуша не была знесена.
Але тое, што «в 1851-57 здание Минской ратуши уничтожено по распоряжению Николая I» трапіла нават у дзяржаўныя энцыклапедыі.
Адкуль жа ўзялася гісторыя пра тое, што ратуша «сваім існаваннем нагадвала жыхарам пра звычаі мінулага часу»? Месца, адкуль я скапіраваў гэтае трызненне пра маскалізацыю краю спасылаецца на кнігу «Рэха даўняга часу» (1985) Зянона Пазняка:
Горадабудаўнічая сітуацыя, якая склалася на плошчы
Высокага рынку, не задавальняла царскія ўлады. Яны вырашылі выправіць яе, знішчыўшы... ратушу. У 1851 г. быў складзены цару «всеподданнейший рапорт», дзе аб ратушы тэндэнцыйна і заведама непраўдзіва пісалася, што пабудова гэта «весьма ветхая», займае сабой частку галоўнай плошчы, робіць яе цеснай, закрывае від на саборную царкву і на адміністрацыйныя ўстановы. Рэзалюцыя цара была кароткай: «Зламаць, а каравул перавесці ў будынак прысутных месц».
Аднак прайшло яшчэ сем гадоў, перш чым
царская бюракратычная машына, спісаўшы гару папер,
канчаткова вырашыла пытанне аб знішчэнні мінскай ратушы.
Бюракратычная важданіна была выклікана, відаць, некаторым скрытым супрацьдзеяннем мінчан задуме царскіх улад разбурыць ратушу. Цікавы факт, што на гандаль, які быў прызначаны дзеля выдачы падраду на разборку будынка, ніхто не з'явіўся. Паводле ўспамінаў сучаснікаў, мінскую ратушу разбурылі, бо яна нагадвала жыхарам пра старадаўнія звычаі, пра Магдэбургскае права.
Пазняк не спасылаецца ні на якія крыніцы, таму цяжка зразумець адкуль ён гэта ўсё бярэ — з дакументаў, чужых кнігі ці з уласнай галавы. Але я ўсё ж адшукаў гэты фрагмента у кнізе «Площадь Свободы в Минске» (1985) Уладзіміра Дзянісава:
В конце XVIII — начале XIX в. в здании ратуши находились суд, магистрат, гауптвахта и архив. Здесь в 30-х гг. XIX в. разместилась музыкальная школа В 1851 г. было принято решение о сносе ратуши, но только в 1857 г. Минская городская дума выделила деньги «на покупку снарядов для разборки ратушного здания». Все это время бывшая резиденция городского магистрата пустовала.
Формальным поводом для сноса послужило то, что ратуша, «... занимая собой часть главной площади, стесняет ее и закрывает вид соборной церкви и вновь строящихся присутственных мест...». Однако по воспоминаниям очевидцев, здание ратуши было уничтожено из-за того, что «... оно своим существованием напоминало жителям об обычаях минувшего времени, о магдебургском праве...»36. На решении о сносе ратуши стоит собственноручная резолюция Николая I.
Зноска 36 вядзе да наступнага дакумента: Историческое описание губернского города Минска и губернии. — Рукописный отдел ИРЛИ, ф. 265, оп. 4, д. 26, л. 84.
Што гэта за дакумент і хто яго аўтар Дзянісаў тлумачыць у асобным артыкуле «К истории одной неопубликованной рукописи», апублікаваным у 1988 годзе.
BY Спадчына
Share with your friend now:
tgoop.com/spadczyna/13596